กระต่ายขาเดียว

  1. กระต่ายขาเดียว

 ความเป็นมา

        กระต่ายขาเดียวเป็นกีฬาพื้นเมืองที่นิยมเล่นกันมากในภาคเหนือ เช่นที่จังหวัดเชียงใหม่เชียงราย (คณะอนุกรรมการเผยแพร่เอกลักษณ์ของไทย, ๒๕๒๖) สันนิษฐานว่าเป็นการเล่นเลียนแบบพฤติกรรมของสัตว์ คือ กระต่ายที่ได้รับบาดเจ็บที่ขา และต้องกระโดดด้วยอาการทุลักทุเล ปกติกระต่ายจะมีอยู่ชุกชุมในแถบชนบทของภาคเหนือในสมัยก่อน ชาวบ้านมักออกป่าล่ากระต่ายมาเป็นอาหาร โดยการใช้หน้าไม้บ้าง ปืนบ้าง หนังสติ๊กบ้าง ยิงกระต่าย หากยิงถูกลำตัวก็อาจถึงตายทันที แต่หากยิงถูกบริเวณขาบาดเจ็บ กระต่ายก็จะกระโจนหนีด้วยเท้าที่เหลือ ซึ่งเป็นลักษณะที่ทุลักทุเลเต็มที ชาวบ้านก็จะชวนกันวิ่งไล่จับกระต่าย ไม่ปรากฏหลักฐานว่าเริ่มมีการเล่นกระต่ายขาเดียวมาตั้งแต่เมื่อสมัยใด แต่พบว่ามีการเล่นที่มีชื่อคล้ายกัน แต่มีวิธีเล่นแตกต่างกันอยู่บ้าง เช่น การเล่นกระต่ายติดแร้วนะ พบว่ามีการเล่นกันแล้วในสมัยรัชกาลที่ ๗ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ก่อน พ.ศ. ๒๔๘๐  (กรมพลศึกษาม, ๒๕๒๕ : ๒๑) นอกจากนี้ยังพบว่ามีการเล่นในลักษณะกระโดดขาเดียวไล่จับกันอีกหลายชนิดตั้งแต่ก่อนสมัยรัชกาลที่ ๗ แล้ว จึงน่าจะเชื่อได้ว่ากีฬากระต่ายขาเดียวน่าจะมีการเล่นกันแล้วในสมัยรัชกาลที่ ๗ นอกจากนี้ยังพบว่ากีฬากระต่ายขาเดียวไม่เพียงนิยมเล่นกันในภาคเหนือ แต่ยังนิยมเล่นกันในภาคอื่นๆของประเทศด้วย เช่น ภาคกลาง (Wanni, W.A., ๑๙๗๓ : ๑๗๗-๑๗๘) เป็นต้น

        ผู้เล่น

        เล่นได้ทั้งคนหนุ่มสาวและเด็ก ทั้งชายและหญิง นิยมเล่นเป็นกลุ่มโดยแบ่งผู้เล่นเป็น ๒ พวกๆละประมาณ ๔-๕ คนเท่าๆกัน

        อุปกรณ์การเล่น

        ไม่ใช้

        สถานที่เล่น

        บริเวณลานกว้างทั่วไป เช่น ลานบ้าน ลานวัด สนามเล่นในโรงเรียนและที่กว้างอื่นๆโดยเขียนเส้นบนพื้นเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าขนาด ๕x๖ เมตร และวงกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๕-๖ เมตร

        วิธีเล่น

๑.      ให้ผู้เล่นทั้ง ๒ พวก ตกลงกันว่าพวกใดจะเป็นฝ่ายรับก่อนหรือเป็นฝ่ายรุกก่อน ฝ่ายรับจะต้องเข้าไปยืนอยู่ภายในสนามเล่น เป็นฝ่ายหนี ส่วนฝ่ายรุกจะยืนอยู่นอกสนามเล่นด้านใดด้านหนึ่ง ซึ่งจะถือว่าด้านนั้นเป็นทางเข้า ฝ่ายลุกจะเป็นฝ่ายไล่หรือเรียกว่าเป็นกระต่าย

๒.     ผู้เล่นฝ่ายไล่หรือฝ่ายกระต่ายจะต้องคิดคำขึ้นหนึ่งคำให้มีพยางค์เท่ากับจำนวนผู้เล่นในกลุ่มฝ่ายไล่ เช่น ถ้าผู้เล่นฝ่ายไล่มี ๔ คน อาจตั้งชื่อคำว่า “กระต่ายขาเดียว” แล้วกำหนดพยางค์ให้เป็นชื่อของผู้เล่นแต่ละคนในกลุ่ม นั่นคือ คนหนึ่งจะชื่อ “กระ” คนที่สองชื่อ “ต่าย” คนที่สามชื่อ “ขา” คนที่สี่ชื่อ “เดียว” เป็นต้น โดยไม่ให้ผู้เล่นฝ่ายหนีรู้ว่าใครชื่ออะไร แต่จะต้องบอกคำที่คิดขึ้นคือคำว่า “ กระต่ายขาเดียว” ให้ผู้เล่นฝ่ายหนีรู้ก่อนจะเริ่มเล่น ถ้ามีผู้เล่น ๕ คน ก็อาจคิดคำว่า “มะม่วงน้ำดอกไม้” ซึ่งมี ๕ พยางค์ เป็นต้น

๓.     เริ่มเล่นโดยผู้เล่นฝ่ายหนีซึ่งอยู่ในสนามคนหนึ่งจะออกเสียงเรียกชื่อพยางค์หนึ่งออกมาดังๆ เช่น ออกเสียงเรียกว่า “ต่าย” ผู้เล่นฝ่ายไล่คนที่มีชื่อตรงกับพยางค์นั้น จะต้องกระโดดขาเดียวโดยยกขาอีกข้างหนึ่งไว้ เข้าไปในสนามให้เร็วที่สุด พยายามกระโดดขาเดียวไล่แตะผู้เล่นฝ่ายหนีในสนามให้ได้มากคนที่สุด ผู้เล่นฝ่ายหนีสามารถวิ่งหนีด้วยสองเท้าได้ ผู้เล่นที่ถูกแตะจะถือว่าตายและต้องออกนอกสนามเล่น

๔.     หากผู้เล่นฝ่ายไล่คนที่กระโดดขาเดียวเข้าไปไล่แตะฝ่ายหนีลดเท้าข้างที่ยกอยู่ละแตะพื้น ผู้เล่นฝ่ายไล่คนนี้ก็จะต้องต่ายเช่นเดียวกัน และจะต้องออกจากการแข่งขันไป แต่หากผู้เล่นฝ่ายไล่กระโดดขาเดียวกลับไปออกนอกสนามได้ก่อนที่ขาทั้งสองจะถูกพื้นในสนามก็จะไม่ตาย สามารถเวียนวนมาเล่นใหม่ได้

๕.     เมื่อผู้เล่นฝ่ายไล่กลับออกนอกสนามแล้ว ให้ผู้เล่นฝ่ายหนีออกเสียงเรยีกชื่อพยางค์อื่นต่อไป ผู้เล่นฝ่ายไล่ที่มีชื่อตรงกับพยางค์นั้นจะต้องกระโดดขาเดียวเข้าไปไล่แตะผู้เล่นฝ่ายหนีในสนาม เช่นเดียวกับคนก่อน

๖.      ดำเนินการเล่นเช่นนี้เรื่อยไปจนกว่าผู้เล่นฝ่ายหนีจะถูกแตะตัวตายหมด หรือผู้เล่นฝ่ายไล่จะตายหมด หรือจนกว่าจะหมดเวลาที่กำหนดไว้ จากนั้นก็จะสลับหน้าที่กัน คือ ฝ่ายหนักลับมาเป็นฝ่ายไล่บ้าง ฝ่ายไล่กลับไปเป็นฝ่ายหนีบ้าง

๗.     ฝ่ายใดสามารถทำให้ฝ่ายหนีตายได้มากกว่าในเวลาที่กำหนด หรือทำให้ฝ่ายหนีตายหมดในเวลาที่รวดเร็วกว่า ฝ่ายนั้นจะเป็นผู้ชนะ ปกติมักจะเล่นกัน ๒ ใน ๓ ครั้ง ฝ่ายใดชนะมากครั้งกว่าจะเป็นผู้ชนะโดยสมบูรณ์

กติกา

๑.      ผู้เล่นฝ่ายหนีจะต้องเรียกชื่อพยางค์ไม่ให้ซ้ำกันคนกว่าจะครบชื่อฝ่ายไล่หมดทุกคนแล้วจึงจะวนมาเรียกซ้ำใหม่ได้เป็นรอบๆไป

๒.    การกระโดดขาเดียวเข้าในสนามเล่น และกระโดดออกจากสนามเล่นจะต้องกระโดดเข้าและออกทางด้านที่ตกลงกันไว้ก่อนแล้วเท่านั้น การกระโดดเข้าและออกไม่ด้านจะถือว่าตาย

๓.     ขณะฝ่ายไล่ ฝ่ายกระต่าย กระโดดขาเดียวไล่แตะ และฝ่ายหนีวิ่งหนีนั้นต้องอยู่ภายในสนามเล่น หากเท้าเหยีบเส้นหรือล้ำออกนอกสนามเล่นจะถือว่าตาย

About these ads

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

ติดตาม

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: